Szczepienia przeciwko grypie. Warto

4 listopada 2019

Sezon grypowy wciąż przed nami. To ostatni dzwonek, żeby zdążyć zaszczepić się przeciwko grypie, zanim ruszy fala zachorowań. 

W Polsce dostępne są trzy rodzaje szczepionek: inaktywowane, zawierające cząstki wirusa grypy (typu „split”); powierzchniowe, zawierające białka wirusa grypy (typu „subunit”) oraz żywa szczepionka donosowa. Skuteczność szczepień jest oceniana na 40-70%, w zależności od sezonu i grupy osób szczepionych, a co najważniejsze zapewniają one wysoką ochronę przed powikłaniami pogrypowymi. 

Szczepionki przeciw grypie można podawać już od 6 miesiąca życia (w zależności od składu preparatu), o ile nie ma przeciwwskazań medycznych. Szczepieniu powinny się poddać zwłaszcza osoby z grup wysokiego ryzyka wystąpienia powikłań pogrypowych, np. osoby w podeszłym wieku, osoby z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, osoby z upośledzoną odpornością, osoby, które mogą stanowić źródło zakażenia dla innych ludzi, zwłaszcza z grupy wysokiego ryzyka oraz ci, którzy z racji wykonywanej pracy są szczególnie narażeni na zakażenie wirusem grypy.

Szczepionki przeciw grypie są dobrze tolerowane, charakteryzują się małą liczbą rejestrowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych. Do najczęściej spotykanych należą głównie reakcje miejscowe: zaczerwienienie, bolesność i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia. O wiele rzadziej możemy zetknąć się z reakcją ogólną na szczepionkę: niewielki wzrost temperatury ciała, ból mięśni, stawów i głowy. W obydwu przypadkach objawy niepożądane ustępują po kilku dniach. 

Szczepienie przeciw grypie jest przeciwwskazane jedynie w sytuacji, kiedy po wcześniejszym podaniu preparatu wystąpiła reakcja anafilaktyczna oraz w okresie ostrej infekcji i gorączki powyżej 38ºC.

Co roku w Polsce rejestruje się od kilku tysięcy do kilku milionów zachorowań na grypę. Choroba ta ma duży zasięg i co roku powoduje zachorowania o charakterze epidemii, występujących co sezon lub pandemii, powtarzających się co kilkanaście-kilkadziesiąt lat, które mają zasięg ogólnoświatowy. Dla przypomnienia: grypa jest ostrą chorobą zakaźną, wywoływaną przez wirusy grypy. Występują 3 rodzaje wirusa grypy należące do rodziny ortomyksowirusów: A, B i C. Wirusy A i B są przyczyną ciężkich zachorowań, które mogą osiągać rozmiary epidemii, natomiast typ C powoduje zachorowania o lżejszym przebiegu i nie wywołuje epidemii. 

To co charakteryzuje wirusa grypy to duża zmienność genetyczna. Dzieje się tak ze względu na zdolności tego wirusa do podlegania tzw. skokom antygenowym. Wirus potrafi relatywnie szybko zmieniać strukturę białkową swojej otoczki, dzięki czemu przeciwciała osób, które już raz chorowały na grypę nie są w stanie rozpoznać nowego szczepu wirusa jako zagrożenia. Stąd potrzeba corocznego zabezpieczenia przed wirusem w postaci nowej szczepionki.

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez kontakt ze skażoną powierzchnią. Wirusy grypy atakują komórki nabłonka dróg oddechowych, w których się namnażają. Okres inkubacji choroby wynosi 1-4 dni. Objawy grypy są podobne do wielu innych ostrych chorób infekcyjnych i są zarówno miejscowe (kaszel, ból gardła, katar), jak i ogólne (wysoka gorączka powyżej 38ºC, dreszcze, bóle mięśniowo-stawowe, bóle głowy, bóle w klatce piersiowej, złe samopoczucie, brak łaknienia, nudności i wymioty). Choroba trwa zwykle ok. 7 dni, o ile nie dojdzie do powikłań. Kaszel i złe samopoczucie mogą utrzymywać się ponad 2 tygodnie. Powodem ciężkiego przebiegu grypy są powikłania pogrypowe, m.in. zapalenie płuc i oskrzeli, zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, zapalenie ucha środkowego, zaostrzenie istniejących chorób przewlekłych, powikłania neurologiczne. Poprzez coroczne szczepienia zależy nam głównie na tym, żeby ustrzec się przed groźnymi powikłaniami tej choroby. 

Autor:
Joanna Milewska
Centrum Szczepień CSK MSWiA

Fot. Pixabay.com